Góc Nhìn NEO79: Thật không ngờ! 48 giờ sau lời xin lỗi, đội trưởng đội tuyển nhận thẻ đỏ rời sân, những chuyện ghê tởm nối tiếp nhau, hóa ra Phạm Chí Nghị ngày ấy
Mới xin lỗi được 48 giờ, đội trưởng Vi Thế Hào đã diễn trên sân màn tự vả đau nhất: bóng còn chẳng ở trước mặt, anh nhấc khuỷu tay thẳng cánh quật vào mặt cầu thủ đối phương.
VAR vào cuộc, hai thẻ vàng gộp thành một thẻ đỏ, người bị truất quyền thi đấu ngay tại chỗ. Ống kính cả sân dõi theo anh đi về đường hầm cầu thủ. Trên cánh tay vẫn đeo băng đội trưởng. Băng này mãi hiệp hai, khi Tưởng Quang Thái rời sân, mới vừa được trao vào tay anh, đeo chưa được bao lâu đã ăn thẻ đỏ.
Đội đang thua 0-1, đúng lúc cần nhất có người giữ vững lòng quân, đội trưởng lại gãy trước, mười người gồng đến hết trận. Đây không phải lần đầu anh mất kiểm soát cảm xúc. Ở Giải Ngoại hạng Trung Quốc, chửi trọng tài bị treo giò 6 trận, phạt 60.000; ở Cúp C1 châu Á nhiều lần va chạm quá khích; mấy hôm trước vừa bị treo giò, Thiệu Gia Nhất vẫn nhét băng đội trưởng cho anh, muốn dựa vào cái danh này để ghìm cơn nóng, kết quả không thắng được canh bạc đó.
Còn trận 0-1 này còn là lần đầu trong lịch sử đội tuyển Trung Quốc thua Tajikistan. Từ năm 1998, suốt 28 năm không để họ xuyên thủng lưới, lần này bị một cú sút xa cộng thủ môn tuột bóng đâm thủng. Trong vòng bảy ngày, hai đối thủ mấy chục năm chưa từng thua đều đã thua. Ngày thua Palestine 0-5, cầu thủ đối phương sau khi ghi bàn còn giơ ngón cái xuống, sự sỉ nhục bị đẩy lên mức tối đa.
Kỳ nghỉ Quốc khánh, người dân cả nước đang vui lễ ngắm cảnh, trên sân bóng Long Hưng ở Trùng Khánh, đội tuyển Trung Quốc dội cho hàng trăm triệu cổ động viên một gáo nước lạnh thấu tim.
Bốn trận giao hữu trên sân nhà đá xong, 1 thắng 3 thua, ghi 3 bàn thủng 9 bàn. Trận thắng duy nhất là Maldives với tỷ số 3-0, đối thủ xếp hạng 173 thế giới.
Những đối thủ còn lại, New Zealand, Palestine, Tajikistan, hạng đều dưới đội tuyển Trung Quốc. Về lý thuyết là những đội "còn cửa đánh", thậm chí "đáng ra phải lấy được", kết quả không thắng trận nào, lại còn liên tiếp đập vỡ hai kỷ lục bất bại lịch sử duy trì nhiều năm.
Trước hết nhìn trận thảm bại 0-5. Lật hồ sơ đối đầu, trước đây đội tuyển Trung Quốc gặp Palestine 7 lần, 5 thắng 2 hòa, tổng cộng nã 17 bàn, chỉ thủng 2 bàn, quá khứ gần như là thế đè bẹp.
Khi ấy thứ hạng quốc tế hai bên chỉ cách nhau 4 bậc, chênh lệch thực lực trên giấy mỏng như tờ. Kết quả trên sân nhà Trùng Khánh, hàng thủ như giấy dán, bị đối thủ liên tục luồn lách xé toạc, tỷ lệ kiểm soát bóng cả trận chưa tới bốn phần mười, bị đổ liên tiếp 5 bàn.
Sau khi cầu thủ Palestine Dabbagh phá lưới, còn làm động tác ăn mừng giơ ngón cái xuống. Sau đó chính anh đăng bài xin lỗi trên mạng xã hội. Chuyện lúc ấy ồn ào khắp mạng.
Tân Hoa xã cũng vào cuộc, đăng bài "0:5, thêm một hồi chuông cảnh tỉnh cho bóng đá Trung Quốc". Trong đó có hai câu rất nặng. Một câu là "đây là một thất bại gây sốc". Câu kia còn gắt hơn: "ý chí chiến đấu không cao, tác phong lỏng lẻo, hoặc coi trận đấu là 'việc thường lệ', không chỉ phụ lòng cổ động viên, mà còn là sự xúc phạm thân phận cầu thủ đội tuyển". Báo nhà nước dùng hai chữ "xúc phạm" để định tính thái độ cầu thủ, những năm gần đây hiếm thấy.
Ác mộng vẫn chưa kết thúc. Ngày 6 tháng 10, trận khép lại gặp Tajikistan. Lịch sử hai bên gặp nhau 6 lần, đội tuyển Trung Quốc 4 thắng 2 hòa giữ bất bại, ghi 9 bàn chỉ thủng 1 bàn. Từ sau năm 1998, Tajikistan chưa từng phá được khung thành của chúng ta.
Kết quả phút 53, thủ môn Lưu Điện Tọa cản phá bị tuột bóng, Khanonov chớp thời cơ đá bồi ghi bàn. Bàn thắng này trực tiếp phá lời nguyền lịch sử 28 năm.
Tỷ số cuối cùng 0-1, lần đầu trong lịch sử đội tuyển Trung Quốc thua Tajikistan, thứ hạng thế giới theo thời gian thực còn tụt xuống vị trí 95. Trên khán đài, đã có người hô "Thiệu Gia Nhất từ chức".
Nhiều người sẽ nói, chỉ là trận khởi động thôi, kết quả không cần xem quá nặng. Nhưng ý nghĩa của trận khởi động chính là kiểm tra thành quả tập luyện, mài giũa phối hợp của đội.
Đối thủ trước đây có thể chắc chắn hạ, giờ sân nhà liên tiếp lật xe. Đây không phải bất ngờ ngẫu nhiên, mà là thể hiện chân thực nhất của thực lực cứng đang tăng bên này giảm bên kia. Bóng đá châu Á không có đội yếu mãi mãi. Người ta cắm đầu làm đào tạo trẻ, bóng ngày càng hay; chúng ta dậm chân tại chỗ, lợi thế ngày xưa sớm muộn cũng bị tiêu hết.
Sau khi thua, cách nói của huấn luyện viên trưởng Thiệu Gia Nhất cũng đẩy tranh cãi lên một đỉnh khác. Họp báo sau trận thua Palestine 0-5, ông lập tức xin lỗi cổ động viên cả nước, thừa nhận đội thi đấu rất tệ, mọi chỉ trích từ bên ngoài ông nhận hết.
Nhưng ngay sau đó ông đưa ra một đoạn, lập tức châm ngòi vòng tranh cãi mới: một bộ phận cầu thủ trong lòng vẫn nhớ giải đấu, Cúp C1 châu Á, khiến tư tưởng toàn đội tuyển không đủ thống nhất.
Tuy ông bổ sung ngay rằng điều này không thể lấy làm cái cớ thua trận, cổ động viên không mua. Nghi vấn của cổ động viên rất giản dị: công việc đúng chức của huấn luyện viên trưởng là nhào nặn các cầu thủ được triệu tập thành một thể thống nhất.
Nếu có người lòng không đặt ở đội tuyển, vậy ban huấn luyện ở khâu tập trung, tập luyện, chọn người, vì sao không phát hiện trước, xử lý kịp thời? Chiến thuật không đá ra được, chuyền nhận liên tục sai, điều chỉnh tại chỗ không theo kịp nhịp trận, những việc này chẳng phải đúng là vấn đề đội ngũ huấn luyện cần giải quyết sao?
Trước trận gặp Tajikistan, Thiệu Gia Nhất bày tỏ hy vọng đội bước ra khỏi cái bóng, cho cổ động viên một lời giải trình. Thế nhưng cuối cùng vẫn nhận thất bại 0-1.
Vừa xin lỗi lần nữa, ông lại đưa ra một cách nói khác: diễn biến trận này ban huấn luyện cho là còn có thể chấp nhận, đội cần thử sai, người trẻ trưởng thành cần thời gian.
Lời này vừa ra, lửa trên mạng càng lớn. Một bên là phe thông cảm, cho rằng ông nắm đội tuyển chưa đầy một năm, lần giao hữu này dùng nhiều tân binh trẻ, nhiều cầu thủ hoàn thành lần ra mắt cấp A đội tuyển, đội hình khuyết, không thể trông chờ lột xác trong thời gian ngắn, đổi thuyền trưởng không giải quyết được mọi vấn đề.
Bên kia là phe quay giáo, nói thẳng hơn: trận khởi động cấp A đội tuyển không phải sân tập của đội trẻ. Liên tiếp thua những đối thủ lịch sử chưa từng thua, sân nhà ra bảng thành tích thế này, không thể tha thứ.
Điều thú vị là bình luận viên Hàn Kiều Sinh lần này không a dua hô từ chức. Ông đưa ra một quan điểm rất thực tế: Thiệu Gia Nhất còn chưa dẫn đội đá giải chính thức, giờ lập tức đổi thuyền trưởng là quá vội.
Tích tệ của đội tuyển Trung Quốc tuyệt đối không phải đổi một huấn luyện viên trưởng là nhổ sạch được. Đổi huấn luyện viên mãi mãi là lựa chọn đơn giản nhất. Thế nhưng bao nhiêu năm, đội tuyển đã đổi hết đời thuyền trưởng này đến đời thuyền trưởng khác: Camacho, Perrin, Lippi, huấn luyện viên ngoại và huấn luyện viên nội luân phiên lên ghế. Mỗi lần thảm bại là hô đổi thuyền trưởng. Đổi xong, thuyền trưởng mới lúc đầu đầy kỳ vọng, đá vài trận không như ý lại tiếp tục kêu từ chức.
Nếu những vấn đề nền như kỹ thuật cơ bản, khả năng chịu áp lực, phối hợp đồng đội của cầu thủ không được giải quyết, dù ai ngồi vào ghế huấn luyện viên trưởng, cuối cùng rất có khả năng vẫn dậm chân tại chỗ.
Chuỗi thất bại này lại moi cuộc phỏng vấn cũ năm 2013 của Phạm Chí Nghị ra để lướt khắp màn hình. Năm ấy đội tuyển Trung Quốc trên sân nhà Hợp Phì thua đội trẻ Thái Lan 1-5. Phạm Chí Nghị nhận phỏng vấn của Thể thao Ngũ Tinh, nén không nổi cơn giận nói ra câu lưu truyền đến nay: "Bóng đá Trung Quốc mặt mũi cũng không còn, cứ thế này nữa là thua Việt Nam, thua Myanmar, sau này chẳng còn ai để thua."
Năm ấy nhiều người cho rằng vị đại tướng chỉ là sau khi thua thì cảm xúc dâng cao, nói hơi cực đoan. Nhưng thực tế từng bước chứng minh nỗi lo của ông.
Mùng Một Tết 2022, vòng loại World Cup, đội tuyển Trung Quốc thua Việt Nam 1-3, đâm đau vô số cổ động viên; giờ lại liên tiếp thua Palestine, Tajikistan.
Nhiều người coi phát ngôn của Phạm Chí Nghị là "lời tiên tri thần". Kỳ thực đọc kỹ cả cuộc phỏng vấn sẽ hiểu, ý ông không phải dự đoán chúng ta sắp thua ai.
Điều ông thực sự muốn cảnh báo là: ngành bóng đá sợ nhất cố chấp khép kín. Anh không chịu nhìn thẳng điểm yếu của mình, không đi giải quyết vấn đề gốc, những đối thủ vốn thực lực kém hơn sẽ dựa vào đào tạo trẻ chắc chắn mà từ từ đuổi kịp.
Người ta cứ tiến bộ, chúng ta đứng yên, sớm muộn sẽ bị đối thủ vượt mặt.
Chính ông cũng từng nói, nhìn từ góc chuyên môn, cầu thủ Trung Quốc thiếu nhất là kỹ thuật. Ví dụ mười năm trước Việt Nam xây ở vùng ven Hà Nội một học viện bóng đá PVF, mời cựu huấn luyện viên trưởng Nhật Bản Troussier làm giám đốc kỹ thuật, dẫn một đội ngũ 15 huấn luyện viên ngoại, hàng trăm học viên học toàn thời gian, buổi sáng học văn hóa, buổi chiều 4 tiếng tập, còn tham gia giải hạng nhì Việt Nam. Mười năm sau, trong đội U23 Việt Nam quét sạch Đông Nam Á có 8 cầu thủ xuất thân từ học viện này. Đó chính là mô hình thành công của bóng đá Việt Nam.
Đương nhiên, màn trình diễn tệ hại của đội tuyển nam trưởng thành không đồng nghĩa toàn bộ bóng đá Trung Quốc sụp đổ. Hai năm gần đây, các đội trẻ mang chữ quốc gia đã dần cho thấy diện mạo khác.
Số liệu liên đoàn công bố cho thấy, số cầu thủ trẻ đăng ký trong nước hai năm tăng 24,88%, tổng số đăng ký vượt 109.200 người, quy mô huấn luyện viên đào tạo trẻ đăng ký đạt 126.000 người.
Mùa 2026, nguồn các đội tham dự giải bóng đá trẻ cũng ngày càng rộng: đào tạo trẻ của câu lạc bộ chuyên nghiệp, cơ sở đào tạo trẻ dân gian, đội bóng học đường cùng tham gia, không còn chỉ bó trong hệ thống chuyên nghiệp.
Bản thân Phạm Chí Nghị hiện cũng dồn sâu vào công tác đào tạo trẻ, đặt nhiều tâm sức vào việc bồi dưỡng cầu thủ thiếu niên. Một cầu thủ bóng đá, từ lần đầu chạm bóng lúc còn bé đến khi trưởng thành thành cầu thủ đội tuyển có thể ra sân các trận quốc tế cấp A, ở giữa cần một chu kỳ mười năm, thậm chí hơn mười năm.
Xây đào tạo trẻ là công phu chậm, không thể hôm nay gieo hạt, ngày mai lập tức gặt kết quả. Đặt cạnh cơ số dân khổng lồ của chúng ta, con số hơn mười vạn cầu thủ trẻ đăng ký vẫn còn xa mới đủ. Khoảng cách đến lúc thực sự nở hoa kết trái còn một quãng đường rất dài.
Đáng sợ nhất vẫn không phải từng trận thua, mà là cả đội từ trên xuống dưới dần quen với thất bại, coi thua là bình thường: thua xong xin lỗi, xin lỗi xong tiếp tục thua, mất đi cái khí thế biết hổ thẹn rồi mới dũng cảm.
Xin lỗi rất đơn giản, vài câu ngắn là xong; nhưng thực sự khắc kỷ luật vào trong đầu, kìm được xung động trong khoảnh khắc nóng trên sân, chính là thứ đội này luôn thiếu. Nếu lời xin lỗi không cần hành vi chống đỡ, thì lời xin lỗi chỉ còn là hình thức.
Câu "mặt mũi cũng không còn" năm ấy của Phạm Chí Nghị, mắng là đội trưởng thành, đau là cả bóng đá Trung Quốc. 13 năm trước ông nói "cứ thế này đến Việt Nam cũng thua" đã ứng nghiệm. Nhưng ý nghĩa của lời tiên tri chưa bao giờ là để người ta cam chịu số phận, mà là nhắc người đến sau: có những hố, dẫm một lần là đủ.
Tên Palestine và Tajikistan không nên bị thêm vào danh sách ấy nữa. Lần tới đội tuyển Trung Quốc lên mục tìm kiếm nóng, hy vọng không phải vì thẻ đỏ, mà vì một chiến thắng không cần xin lỗi.
Cập nhật lúc 2026-10-11 22:01